Z OSTATNIEJ CHWILI:
BRAK DANYCH...

POZNAJ NAS

Miejscowość Żdżary

Miejscowość Żdżary

Żdżary, jako jedno z jedenastu sołectw gminy Bolesławiec, powiatu wieruszowskiego, są położone w południowo - zachodniej części województwa łódzkiego. Miejscowość bezpośrednio graniczy z obszarami gmin Czastary i Łubnice. (Dzietrzkowice - to miejscowość w gminie Łubnice. Najstarsze ślady pobytu człowieka na terenie Żdżar napotykamy już w pierwszym okresie epoki brązu (1700 - 1500 r p.n.e.).Jednak pierwsze wzmianki pisane pochodzą z początku XV wieku. W 1408 r. w grodzie wieluńskim ksenia ołobocka i konwent mają przysądzony las między wsią Żdżary a Mieleszyn. Wcześniejsze nadania - teraz unieważnione - ustanowione przez byłą ksenię, lokowało ów bór Janowi ze Żdżar, a dokumenty zachowane w…

WCZYTAJ WIĘCEJ...>>

Parafia św.Bartłomieja w Żdżarach

Parafia św.Bartłomieja w Żdżarach

Początki pierwszej parafii w Żdżarach sięgają co najmniej XIV wieku. Jednakże częste zarazy i najazdy książąt śląskich (1452 r., 1457 r.) pustoszyły ziemie nad Prosną i spowodawały zniszczenie kościoła w Żdżarach.Już w roku 1463 proboszcz z Wójcina domaga się dziesięciny ze Żdżar, co wskazuje na przynależność tej wsi do parafii wójcinskiej.Proboszcz co trzecią niedzielę odprawiał nabożeństwo w Żdżarach.W 1522 r. arcybiskup Jan Łaski zaznaczył, że wieś na mocy połączenia należy do parafii Wójcin i ma zrujnowaną kaplicę pod wezwaniem Św. Bartłomieja, a jako uposażenie proboszcz z Wójcina posiada plac pusty z ogrodami i dwa łany ziemi uprawnej.Jak podaje historia z…

WCZYTAJ WIĘCEJ...>>

Publiczna Szkoła w Żdżarach

Publiczna Szkoła w Żdżarach

Już od XV wieku w miasteczkach nad górną Prosną zakładano szkoły, oczywiście egzystowały one przy kościołach. W 1403r. w Bolesławcu pojawia się rektor Augustyn. Z tegoż miasteczka w latach 1400 - 1501 na Uniwersytecie Krakowskim studiowało 6 studentów.Według wizytacji biskupa Łaskiego na terenie dzisiejszego powiatu wieruszowskiego ministrowie (nauczyciele) pracowali w : Bolesławcu, Cieszęcinie, Czastarach, Dzietrzkowicach, Łubnicach, Wieruszowie i Wójcinie. W tej ostatniej miejscowości raczej nie było rektora, gdyż ludność skarżyła się na proboszcza, że ten nie chce trzymać takowego. A w styczniu 1522r. oficjał wieluński nakazał parafianom poprawić szkołę w Wójcinie.Ówcześni nauczyciele mieszkali w domkach, najczęściej przy kościele, mieli kawałek…

WCZYTAJ WIĘCEJ...>>

Publiczne Przedszkole w Żdżarach

Publiczne Przedszkole w Żdżarach

Nasze przedszkole jest miejscem spotkań nie tylko dzieci, ale i całej rodziny.Wszyscy rodzice i inni goście to przede wszystkim nasi przyjaciele- bo bez przyjaźni nie ma zaufania, a bez zaufania wychowanie nie przynosi efektów.W naszym przedszkolu nie ma tłoku, za to dużo radości ciepła i uśmiechu. Uczymy miłości do piękna i różnorodności.Przygotowujemy do życia w świecie wielokulturowym i wielojęzycznym. Dbamy o wszechstronne wychowanie- jesteśmy po to by wspierać, inspirować...

WCZYTAJ WIĘCEJ...>>


Miejscowość Żdżary

Miejscowość Żdżary Żdżary, jako jedno z jedenastu sołectw gminy Bolesławiec, powiatu wieruszowskiego, są położone w południowo - zachodniej części województwa łódzkiego. Miejscowość bezpośrednio graniczy z obszarami gmin Czastary i Łubnice. (Dzietrzkowice - to miejscowość w gminie Łubnice. Najstarsze ślady pobytu człowieka na terenie Żdżar napotykamy już w pierwszym okresie epoki brązu (1700 - 1500 r p.n.e.).Jednak pierwsze wzmianki pisane pochodzą z początku XV wieku. W 1408 r. w grodzie wieluńskim ksenia ołobocka i konwent mają przysądzony las między wsią Żdżary a Mieleszyn. Wcześniejsze nadania - teraz unieważnione - ustanowione przez byłą ksenię, lokowało ów bór Janowi ze Żdżar, a dokumenty zachowane w aktach klasztornych mówią o uprawnieniach ,,ex antiqwo'' obowiązujących. W 1412 r. Mikołaj Kępiński, starosta bolesławiecki, pozwolił Mikołajowi Ziemli i Nikielowi utworzyć sołectwo w Żdzarach. Zatwierdził im także 3,5 łana ziemi, karczmę, młyn, kram rzeźniczy szewski i kowalski. Ponadto otrzymali przywilej zwalniający z płat i posług, za wyjątkiem czasu wojny, kiedy to mieli trzymać straż w zamku bolesławieckim. Administracyjnie Żdżary należały do starostwa niegrodowego w Bolesławcu, utworzonego w 1401r. ( starostwo wchodziło w skład ziemi wieluńskiej ). Pod względem kościelnym, w XIV wieku istniał kościół pod wezwaniem św. Bartłomieja i samodzielna parafia, ale po licznych klęskach morowego powietrza i najazdach książąt śląskich w 1452 i 1457 r. Żdżary przyłączono do parafii Wójcin. A już w 1463r. pleban wójciński sądzi się o dziesięcinę ze Żdżar. Ale oprócz tego proboszcz, jako dawne uposażenie, posiada plac pusty z ogrodami, 2 łany pola. Z każdego łanu osiadłego pobiera po miarze żyta i owsa, a od zagrodników i chałupników po 1 groszu. Do pomocy jest kościelny, utrzymywany przez parafian (zapłata i mieszkanie). Dokładniejszych danych o wsi dowiadujemy się z lustracji królewskich z 1564r. Na 6 łanach gospodarzy trzynastu kmieci i na trzech łanach trzech sołtysów, z których jeden niedawno wykarczował grunty. Do miejscowości również należy młyn, usytuowany na stawie Wiewiórka, przy którym pracowała piła do cięcia tarcic. Kmiecie w zależności od posiadanego areału ziemi opłacali czynsz od 7 groszy do 1 złotego i 6 groszy. Oprócz tego wnosili podatki zwane stacyjnymi, stróżnymi i sernymi. Oddawali owies, chmiel, kapłony, jaja i len. Mieli obowiązek dostarczenia (po dwóch) jednego wozu siana, ale wykupywali się pieniędzmi. Kiedyś kosili łąki na Dobrygościu nad Prosną, ale po konflikcie starosty z pobliskimi właścicielami Wieruszowa odebrano im ten przywilej. Ponadto kmiecie wraz z sołtysami zobowiązani byli do wiecznego obiadu dla urzędników królewskich. Pańszczyznę odpracowywali w każdy dzień, mimo, że według nadań powinni pracować tylko 2 dni w tygodniu. Zajmowali się także stawami zarybianymi karpiami Bukowiński (na źródłach), Pawłowski, Międzyrzecki, Gorczyński i Wiewiórka - wszystkie na strugach, ale ten ostatni pusty. W 1569 r. już jest zagospodarowany i pobudowano przy nim młyn (drugi w Żdżarach). W 1615 r. widzimy starościański folwark w Wiewiórce. Pojawia się żdżarski karczmarz, płacący 4 złote czynszu.Ciekawych informacji dostarcza lustracja z 1629 r., gdzie ciągle jeszcze 13 kmieci obciążano daninami folwarczno - pańszczyźnianymi podobnymi jak w poprzednim okresie, dodając jednak i nowych, np. podatek zwany miodowym. Zamiast surowego lnu mieszkańcy musieli oddawać po trzy łokcie płótna lnianego bielonego. Warto omówić pańszczyznę, gdyż wyznaczono szczegółowe zasady jej odrabiania. Od posiadania 1 łana ziemi musiano pracować 4 dni w tygodniu, tak w lecie, jak i w zimie, ale w żniwa po dwóch z łana (w Żdżarach średnio na jednego kmiecia przypadało 0,5 łana). Robotę zaczynano o wschodzie, a kończono o zachodzie słońca. Z tym, że w okresie letnim należała się 2godzinna przerwa w południe, a w okresie zimowym 1 godzinna. Jeżeli zarządca starostwa zlecił wywóz zboża folwarcznego, wtedy podróż liczy się za 2 dni pracy. Oczywiście transport musieli zorganizować we własnym zakresie. Ponieważ było to wyczerpujące zajęcie, dlatego furmaniący nie powinni pracować w danym tygodniu - tak zalecili komisarze królewscy. Dodali, iż powóz ma się odbywać na odległość do 7 mil, choć trzy razy w roku jeżdżą dalej, bo do Wrocławia. Ale największe obciążenie wozu nie może przekraczać trzech ćwiertni. Sołtysów Żdżary ponownie miały dwóch. Pierwszego - Wojciecha Waligórę z żoną Katarzyną płacących czynsz i wykupujących się od powozu. A zgodnie z nadaniem królewskim z 1594 r. posiadających role i łąki oraz zwolnienie z wszelkich robót. Drugiego - płacącego również czynsz i zobowiązanego do jazdy po sól do Wieliczki i to według woli i potrzeb zamku w Bolesławcu. Karczmarz, który na początku wieku wnosił tylko czynsz od wykonywanej profesji, teraz dodatkowo płaci od przydanych gruntów. Pojawia się dziewięciu ogrodników i oni uiszczają czynsz, ale odrabiają także 2 dni w tygodniu pańszczyzny i kolejno stróżują w zamku. Na rzeczce Wiewiórce dalej funkcjonuje jednokołowy młyn. młynarz opłaca czynsz, oddaje żyto, karmi zamkowego wieprza, pracuje z siekierą w zamku. Ma jednak możliwość zamienienia ciężarów naturalnych na pieniężne. W folwarku Wiewiórka uprawia się: żyto, owies, pszenicę, jęczmień i tatarkę. W 1629 r. cała wieś przynosi dochodu do starostwa 115 złotych 28 groszy i 13,5 denara. Po ,,potopie szwedzkim'' sytuacja wsi przedstawia się następująco. Z dawnych 13 kmieci pozostało 8, a pięć gospodarstw zostało spustoszonych. Pozostało siedmiu zagrodników i dwóch sołtysów - Adam Ziemla i Paweł Waligóra, a trzeci Kolibkowski - ma zniszczoną posesję. Sołtysi wspólnie z Wieliczki dostarczają bałwan soli. A dla bezpieczeństwa, dokumenty związane z własnymi przywilejami wywieźli do Namysłowa. Młyn i folwark Wiewiórka funkcjonują. Bieda po wojnach doprowadza do tego, że mieszkańcy Żdżar próbują w nieuczciwy sposób zdobyć pewne dobra materialne. Wraz z mieszczanami z Bolesławca najeżdżają grunty i posiadłości klasztoru ołobockiego w Mieleszynie i Chruścinie. Wycinają lasy. W końcu do lustratorów wpływa skarga kseni Doroty. Ale nie jest to jedyna skarga. Także ksiądz proboszcz z Wójcina zarzuca między innymi gromadzie żdżarskiej, że zmuszają poddanych osiadłych na gruntach plebańskich do oddawania podatku na rzecz Rzeczypospolitej (podatek od wsi królewskich, do których Żdżary należały) i daniny przeznaczonej na utrzymanie wojska. W XVII wieku mieszkańcy Żdżar chętnie się wpisują do bractwa świętej Anny, mieszczącego się w Bolesławcu. W 1616 r. w tym zgromadzeniu widzimy Adamową, w 1617 r. - Tomasza włodarza i Klimkową, w 1623 r. - Bartłomieja włodarza, w 1626 r. - Klimka Łysego i Agnieszkę Kmiocką.W 1790 r. oprócz karczmy we wsi, funkcjonuje karczma w folwarku. Nie istnieje już browar, ani gorzelnia. Ciągle miele młyn w Wiewiórce. Na Sołectwie pracuje rzemieślnik utrzymujący się nie z roli, lecz z wykonywanego zawodu. Odmiennie przedstawia się sytuacja kościoła. Już w 1720 r. bryła obiektu chyli się ku upadkowi. Posiada tylko jeden ołtarz, a dwa inne oraz sprzęty i naczynia są wywiezione do Wójcina. Na pewno w 1746 r. nie ma śladu po świątyni, w międzyczasie ulega zrujnowaniu. Z początkiem lat 60-tych tego stulecia mieszkańcy Żdżar czynią starania o wystawienie nowego Domu Bożego. Udaje się to w roku 1768. W XIX stuleciu liczba mieszkańców Żdżar systematycznie rośnie. W 1806 r. wynosiła 400 osób, w 1827 r. - 493 mieszkańców i 62 domy, w 1894 r. - 905 mieszkańców i 83 domy. Pierwsza wojna światowa odciska się piętnem w małym lokalnym środowisku. Jesienią 1914 r. wojska niemieckie zajmują tereny nad Prosną. Okupanci niszczą, grabią i wywożą wszelkie surowce. Z terenów wiejskich konfiskują przede wszystkim inwentarz żywy. Panu Ignacemu Mendlowi, zamieszkałemu w Stanisławówce (tak nazywano część Żdżar) w 1916 r. zabierają krowę, a dwa lata później klacz. Podobny lis spotyka pana Franciszka Gawlika z Wiewiórki i pana Franciszka Bachorskiego ze Żdżar - ci dwaj tracą bydło. Kiedy pod koniec 1915 r. w Bolesławcu zawiązuje się Polska Organizacja Wojskowa wśród ochotników znajdują się także mieszkańcy Żdżar i Wiewiórki. W dniu 11 listopada 1918 r. uczestniczą w rozbrajaniu Niemców, a 13 listopada w pobliżu Zamku w Chruścinie biorą udział w potyczce z oddziałami granicznymi. Zakończenie wojny nie oznaczało pokoju. W dniu 29 kwietnia 1919 r. w pobliskim Wieruszowie dochodzi do tragedii. Wojska niemieckie, stacjonujące po lewej stronie Prosny ostrzelały z broni artyleryjskiej miasto. W owym dniu odbywał się targ, na który przybyła ludność z okolicznych miejscowości, między innymi i ze Żdżar. Byli ranni i zabici. A ze Żdżar ciężko ranni zostali Jan Zimoch, Antoni Krzemiński, Zofia Grelc i Franciszek Rosiński. W okresie międzywojennym w Żdżarach działa wiele organizacji i stowarzyszeń: Orkiestra Dęta, Ochotnicza Straż Pożarna, Związek Młodzieży Ludowych, Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Męskiej, Katolickiej Stowarzyszenie Kobiet, Katolickie Stowarzyszenie Mężów, Związek Strzelecki, Hufiec Orląt Związku Strzeleckiego, Świetlica Związku Strzeleckiego, Zespół Teatralny Straży Pożarnej, Świetlica Stowarzyszenia Młodzieży Katolickiej. Mieszkańcy utrzymują się z rolnictwa. Zła koniunktura na produkty rolne powoduje, że wzrasta emigracja ludności, za Prosnę do Niemiec. Tuż przed wybuchem drugiej wojny światowej na terenie Żdżar rozmieszczony zostaje 1 szwadron 1 pułku kawalerii Korpusu Obrony Państwa, ale w dniu 1 września wycofuje się przed naporem wojsk niemieckich. Ginie wówczas żołnierz wojska polskiego - Aleksander Homczyc. Po przejściu głównych sił wroga, w dniu 3 września na podwórzu własnego gospodarstwa rozstrzelani zostali Antoni Piekielny, jego córka Stanisława Chałupka, kuzyn Stanisław Piekielny oraz ciężko chory, leżący w łóżku Ignacy Obalski. W okresie okupacji wielu mieszkańców zostało wywiezionych do obozów koncentracyjnych, na roboty do Rzeszy, gdzie często ginęli lub wracali z nadwątlonym zdrowiem. Również w samych Żdżarach nie było zbyt bezpiecznie. Hitlerowcy z pobliskiego posterunku w Radostowie znęcali się nad ludnością, dochodziło do mordów. Na plebani żdżarskiej zamieszkali ss-mani, a potem bauerzy. Polaków wysiedlano i przywożono Niemców. Na 230 rodzin sprzed wojny, do opuszczenia swoich domów zmuszono ponad 100 rodzin. Wojska niemieckie uciekają 19 stycznia 1945 r., a wyparte są przez radziecką 53 brygadę pancerną gwardii pod dowództwem Wasyla Archipora. Nie nadchodzi jednak czas pokoju. W okolicach działają różne ugrupowania wojskowe, które nie chcą pogodzić się z nową rzeczywistością. W pamięci mieszkańców szczególnie utkwił oddział ,,Rudego '', bazujący głownie w Wiewiórce. Często łamał on wszelkie zasady, wprowadzając strach i niepewność. Na początku marca 1946r. zostaje rozbity przez ,,bezpiekę'' i wojska radzieckie. Tymczasem rodowici mieszkańcy Żdżar szukają lepszych warunków do życia na ziemiach odzyskanych. Około 1/3 ludności opuszcza strony ojców. Tak jak przed wojną siedziba gminy jest w Chotyninie, starostwa w Wieluniu, a województwa w Łodzi. Znaczne zmiany zachodzą po roku 1952. Powołany do życia zostaje powiat wieruszowski. Gmina Chotynin zostaje włączona do gminy Bolesławiec, a później formują się jeszcze gromady. Restrukturyzacja administracji z 1974r. powołuje województwo kaliskie i ponownie gminę Bolesławiec. A dzisiaj od 01.01.1999r. znowu uformowało się województwo łódzkie i powiat wieruszowski.
Na podstawie opracowania mgr Piotra Zawada

Szybki Kontakt

Szybki kontakt z administratorem serwisu Napisz do nas... Wyślij

UWAGA WAŻNE!

W trakcie prowadzenia rozmowy nie odświeżaj strony!Odświeżenie strony spowoduje utratę treści rozmowy przez system.

Aktualnie odwiedza Nas

Odwiedza nas 7 gości oraz 0 użytkowników.

Wersja mobilna

KLIKNIJ